واج آرایی : تکرار یک واج ( صامت و مصوت ) است در کلمه های یک مصراع یا
بیت مثل : جان بی جمال جانان میل جهان ندارد
هر کس این ندارد حقا که آن ندارد
همان طور که میبینید واج های ج و مصوت های بلند الف باعث موسیقی آوایی شعر
شده است که به آن واج آرایی میگویند
سجع : یک سانی دو کلمه در واج های پایانی یا وزن یا هر دوی آنهاست
انواع سجع :
اشتراک در واج های پایانی که سجع مطرف نام دارد
مثل : محبت را غایت نیست از بهر آن که محبوب را نهایت نیست
غایت و نهایت سجع مطرف نام دارند زیرا که هم وزن نیستند و واج های پایانی
مشترک اند .
اگر دو کلمه هم وزن بودند سجع متوازن نام دارند
مثل : ملک بی دین باطل است و دین بی ملک ضایع
باطل و ضایع فقط هم وزن اند که سجع متوازن می گویند
اشتراک در واج های پایانی + اشتراک در وزن سجع متوازی نام دارد
مثل : همه کس را عقل خود به کمال نماید و فرزند خود به جمال
کمال و جمال علاوه بر این که هم وزنند واج های پایانی آنها هم یک سانند که به
این نوع سجع سجع متوازی گویند
تناقص یا پارادوکس : آوردن دو واژه یا دو معنی متناقض است در کلام به گونه ای
که آفریننده ی زیبایی باشد
مثال : هرگز وجود حاضر و غایب شنیده ای
من در میان جمع و دلم جای دیگر است
که حاضر و غایب پارادوکس است زیرا که مگه میشه حاضر بود وهم غایب ؟!
یک مثال دیگر ساکت و روان مگه میشه هم ساکت وهم روان بود
حس آمیزی : آمیختن دو یا چند حس است در کلام به گونه ای که با ایجاد موسیقی
معنوی به تاثیر سخن بیفزاید و سبب زیبایی شود
مثل : خبر تلخی بود که اینجا دو حس چشایی و شنوایی به هم آمیخته است
حرف هایم مثل یک تکه چمن روشن بود که در اینجا دوحس شنوایی و بینایی آمیخته است
اکثر شعر های سهراب سپهری غرق این نوع آرایه ادبی هستند
آخرین پست ها
- رمانتیسم
- توضیح آرایه ادبی - قسمت پایانی
- توضیح آرایه ی ادبی - قسمت اول
- حافظ